ويليام هاروي هنوز از خود ميپرسيد: چگونه است كه يك تخم بدون نطفه ميگندد. در حالي كه تخم بارور شده سالم ميماند؟ ما هنوز نتوانستهايم بهاين پرسش كاملاً پاسخ دهيم. عجيب است كه در همين سالهاي اخير (1930 به بعد) دقيقاً معلوم شد كه ادرار يك زن حامله حاوي هورمونهاي اُستروژن است كه ميتوانند پيدايش تخمك در تخمدان جانوران را تحريك و رويش گياهان را تسريع بخشند. بدين سان، تشخيص آبستني از روي ادرار ممكن شد و علاوه بر آن هورمونها براي مقاصد گوناگون زيستي بهكار رفت.1
7. تصويرگري كالبدشناسي (و پزشكي). كالبدشناسي جديد بهصورتي خام در تصويرهاي نسخههاي خطي پديدار ميشود كه نمونههاي آن در شرق و غرب فراوان است. تجزيه و تحليل اين تصويرها، بدون اينكه اطلسي از آنها در دسترس باشد، شايسته نيست و بررسي آنها از هر نظر كاري بسيار طولاني خواهد بود. مقايسهٴ همهٴ تصويرهاي سدههاي ميانه دربارهٴ يك اندام يا مجموعهاي از اندامها، از قبيل زهدان يا چشم بسيار مفيدتر خواهد بود. برخي پژوهشهاي مستقل كه به اندامهاي ويژهاي اختصاص يافته و شامل مجموعهاي از تصويرهاست، در بخشهاي ديگر اين مجلد ذكر شدهاند؛ پژوهشهاي مستقل مصور متعلق به مثلاً موندينو يا گويدو دا ويگوانو در يادداشتهاي مربوط به آنها خاطرنشان شده است.
8. قيافهشناسي. هنر قيافهشناسي بخش لاينفكي از پزشكي بود و در بهترين حالت خود رشد طبيعي وظايفالاعضا به شمار ميرفت. بيشك اصول اصلي قيافهشناسي، كه ميراث يونان باستان بود، آيين اعتقاد به چهار مزاج بود و آيا مزاجهاي مختلف (صفراوي، سوداوي، بلغمي، و دموي) را افراد عادي نميتوانستند، بهآساني بشناسند؟2 عقل متعارف قيافهشناسي را هم مانند اخترگويي در ارزيابي اوليه تصديق ميكرد. هر شخص هوشمندي ديگري را براساس مشخصاتش و در وهلهٴ اول قيافهاش و رفتارش داوري ميكند؛ يعني هركس تاحدي به قيافهشناسي ميپردازد. ولي برخي متخصصان دانشآموخته اين هنر را تهذيب كردند و بهآن جنبهٴ معقول بخشيدند. اينكار از قديم انجام گرفته بود و گواه آن رسالهٴ جعلي فيزيونوميا منسوب به ارسطو (مقدمه 1، ص 150) و رسالهاي بههمان نام از پولمون لاذقي (دوم ـ 1) است.
1. اين تأثيرات اقتباس شده از:
H. P. Bayon: Ancient pregnancy tests in the light of contemporary knowledge
(chorionic gonadotropin Proceedings of the Royal Society of Medicine historical
section, 32, 1527-38, 1935). Udall J. Salmon, S. H. Geist, A. A.salmon and I. L.
Frank: A (six-hour pregnancy test, chorionic gonadotropin (Journal of clinical
endocrinology 2, 1670-70, 1942).
2. section: Remarks on the theory of temperaments.
With a German "temperament" text of c.1480 edited by Erika von Erhardt -
Siebold (Isis 4, 205-8, 1943).